خداحافظي با شير مادر
خداحافظي با شير مادر گاهي شما در صف خريد هستيد و فرزندتان با دست‌هاي کوچکش لباس شما را مي‌کشد، يعني «مامان من شير مي‌خوام» يا در يک مهماني با صداي بلند اعلام گرسنگي مي‌کند که شايد شما را كمي معذب كند. اکثر کودکان شير خوردن از سينه مادرشان را به پتوي گرم و نرم، خرس پشمالوي خوشگل و حتي پستانک (البته استفاده از پستانک را اصلا به شما توصيه نمي‌کنيم) ترجيح مي‌دهند. بعد از جشن تولد 2 سالگي بسياري از مادران آماده مي‌شوند فرزندشان را از شير بگيرند، اما قطع شير مادر به همين راحتي نيست. حالا شما مادر مهربان چطور مي‌توانيد اين عادت زيبا و دوست داشتني را از سر فرزند کوچک‌تان بيندازيد؟ در ادامه همه ترفندهاي لازم براي از شير گرفتن را براي شما مي‌گوييم.
گاهي شما در صف خريد هستيد و فرزندتان با دست‌هاي کوچکش لباس شما را مي‌کشد، يعني «مامان من شير مي‌خوام» يا در يک مهماني با صداي بلند اعلام گرسنگي مي‌کند که شايد شما را كمي معذب كند. اکثر کودکان شير خوردن از سينه مادرشان را به پتوي گرم و نرم، خرس پشمالوي خوشگل و حتي پستانک (البته استفاده از پستانک را اصلا به شما توصيه نمي‌کنيم) ترجيح مي‌دهند. بعد از جشن تولد 2 سالگي بسياري از مادران آماده مي‌شوند فرزندشان را از شير بگيرند، اما قطع شير مادر به همين راحتي نيست. حالا شما مادر مهربان چطور مي‌توانيد اين عادت زيبا و دوست داشتني را از سر فرزند کوچک‌تان بيندازيد؟ در ادامه همه ترفندهاي لازم براي از شير گرفتن را براي شما مي‌گوييم.
ياسمين ثريا
براي مقاومت‌هاي کودکانه آماده شويد
اگر مي‌خواهيد در کشمکشي که ميان شما و فرزندتان ايجاد مي‌شود، شما پيروز باشيد، ابتدا بايد ذهن کودک‌تان را بشناسيد. هيچ نوپايي دوست ندارد «بکن! نکن!» بشنود. در دومين سال زندگي، کودک تازه معناي «هويت»، «خواستن» و «نياز» را مي‌فهمد، اما هنوز توانايي کنترل اين خواسته را کسب نکرده است.
استراتژي موفقيت
انتظار نداشته باشيد بتوانيد يک شبه فرزندتان را از شير بگيريد؛ بيشتر کودکان نوپا به اين تغيير بزرگ زندگي‌شان واکنشي جدي نشان مي‌دهند. آن‌ها از بدو تولد به شير خوردن در آغوش مادر خو گرفته‌اند و ترک اين عادت براي آن‌ها مشکل است. راه‌هاي زير ترک عادت شير مادر را آسان مي‌کند:
• به جاي شير، صبحانه‌اي دلچسب براي او حاضر کنيد تا به اين جايگزين جديد علاقه‌مند شود.
• هنگام خريد از سوپرمارکت فرزندتان را هم همراه ببريد و بگذاريد يک پاکت شير انتخاب کند.
• برايش يک ليوان زيبا بخريد يا اجازه دهيد خودش يک ليوان را انتخاب کند.
• براي فرزندتان پاکتي شير کوچک را بخريد و سه چهارم از آن را در ظرفي بريزيد. سپس به کودک‌تان ياد دهيد باقي شير را خودش در ليوانش بريزد.
• مراقب باشيد کودک‌تان گرسنه نماند. در دوره از شير گرفتن بايد دقت کنيد که کودکان گرسنه نمانند. بايد خوراندن غذاهاي جامد به او را شروع کرده باشيد. قبل از اين‌که خيلي گرسنه شود از او بپرسيد بين شير و غذاهاي سفت‌تر کدام يک را دوست دارد.
. اگر فرزندتان شير خواست، ابتدا يک فنجان شير از يخچال به او بدهيد.
. در اين مدت لباسي بپوشيد که جلويش دکمه يا زيپ نداشته باشد يا يقه‌اش بسته باشد تا کودک نتواند به سينه شما نزديک شود.
• پيراهن يا لباس سرتاسري بپوشيد.
• به عنوان لباس مجلسي يا خواب پيراهن بسته‌اي که تا گردن دکمه دارد بپوشيد.
. فرزندتان را توجيه کنيد. اگر خواستيد فرزندتان را از شير بگيريد و پاسخ فرزندتان به اين تغييرات جز خشم و بد اخلاقي نبود، براي او استدلال بياوريد. بسته به اين‌که مهارت گفتاري فرزندتان چقدر است، به حس غرور او متوسل شويد و مثلا بگوييد: «دختر خانم بزرگي مثل تو ديگه تو ليوان شير مي‌خوره» يا براي او حد تعيين کنيد و بگوييد «: ديگه نمي‌شه جلوي بقيه بگي مامان شير مي‌خوام» يا «ديگه نمي‌شه قبل از خواب شير منو بخوري.»
. خونسردي خود را حفظ کنيد. اگر هيچ کدام از اين راه‌ها جواب ندادند، عصباني نشويد، خونسرد باشيد. متقاعد کردن نوپايان اصلا کار راحتي نيست. معمولا وقتي کودک به هيچ عنوان نمي‌خواهد حرف شما را گوش دهد و بفهمد، ناديده گرفتن کج خلقي او بهترين و موثر‌ترين کاري است که مي‌توانيد انجام دهيد. بعد از به اتمام رسيدن طوفاني که کودک‌تان به راه انداخته به او فرصت دهيد بداند به جز شير شما را خوردن مي‌تواند کار‌ها و بازي‌هاي جالب ديگري با شما انجام دهد.
. غيبتي چند روزه داشته باشيد. يک وقفه چند روزه در شيردهي يا تغيير مکان هم مي‌تواند راه‌حلي موثر براي شما و فرزندتان باشد. اگر برايتان مسافرتي پيش آمد که ناچار بوديد فرزندتان را ترک کنيد، بعد از بازگشت از اين فرصت استفاده کنيد و شيردهي به فرزندتان را به تدريج قطع کنيد.
. اگر کودک‌تان درباره از شير گرفتن خيلي لجبازي مي‌کند به او قول يک جايزه خوب بدهيد و بگوييد اگر سعي کني با ليوان شير بخوري مثلا برايت يک قطار خوشگل مي‌خرم. جايزه شما مي‌تواند خوراکي يا اسباب بازي باشد.
بازگشت به محل کار بعد از دوران شيردهي
• ابتدا اجازه بدهيد هم شما و هم فرزندتان به قطع شيردهي عادت کنيد سپس به محل کارتان بازگرديد.
• به هيچ عنوان تا قبل از ۳ هفتگي فرزندتان را ترک نکنيد.
دکتر عليرضا مرندي، متخصص اطفال و عضو کميسيون بهداشت و درمان مجلس و وزير سابق بهداشت
کودک‌تان را با حوصله و محبت از شير بگيريد
• براساس توصيه‌هاي قرآن کريم بهتر است مادران تا ۲ سالگي فرزندشان را از شير خود تغذيه کنند. البته هيچ مانع پزشکي براي افزايش دوره شيردهي وجود ندارد و از نظر پزشکي شير دادن تا ۴-۵ سالگي هم بلامانع است.
• اگر شيردهي به طور ناگهاني قطع شود هم کودک و هم مادر دچار ناراحتي مي‌شوند. در 2 سال گذشته سينه مادر به طور مداوم شير توليد مي‌کرده، توليد شير همچنان ادامه دارد و اگر تخليه شير ناگهان متوقف شود، سينه‌ها متورم و دردناک مي‌شوند و امکان دارد دچار آبسه و عفونت هم بشود. به علاوه، اين تغيير ناگهاني مي‌تواند کودک را هم دچار شوک عاطفي کند.
• قطع ناگهاني شير، کودک را از غذايي که به آن عادت داشته محروم مي‌کند و به علاوه کودک هم هنوز با انواع پاستوريزه شير آشنا نشده است، در اين صورت ممکن است کودک دچار مشکلات تغذيه‌اي شود.
• قطع شيردهي از 2 سالگي به بعد بايد به تدريج صورت گيرد يعني مادر هر چند روز يک بار يکي از وعده‌هاي شيردهي را کاهش دهد تا کم‌کم توليد شير در بدن او کم و سرانجام متوقف شود.
• فرزند به عمل شير خوردن علاقه‌مند است. بهتر است مادر قبل از اين‌که فرزند نزد او بيايد و تقاضاي شير کند جايي باشد که کودک نتواند به راحتي به او دسترسي داشته باشد. مثلا نبايد مرتب جلوي او روي صندلي بنشينيد. در عين حال فاصله‌گيري از او بايد غير مستقيم باشد تا کودک احساس نکند که مادرش ديگر دوستش ندارد.
• اگر مادري به هر دليلي شير ندارد و مجبور است از شير خشک فرزندش را تغذيه کند، بايد شير خشک را در ۱2- ۱1ماهگي قطع کند و تغذيه با انواع شير پاستوريزه يا مدت‌دار را براي فرزندش شروع کند. در ماه‌هايي ابتدايي که هضم شير گاو براي کودک مشکل است براي چنين کودکاني که از نعمت شير مادر محروم هستند بايد از شير خشک استفاده کرد. با شروع يک سالگي شير خشک هيچ مزيتي براي کودک ندارد.
• شروع خوراندن شيرهاي مدت‌دار به کودک مزيتي دارد که مي‌توان در صد چربي شير را انتخاب کرد. در کودکان سبک وزن توصيه مي‌شود از شير پرچرب استفاده شود.
شيشه شير ممنوع
• مکانيسم مکيدن شير از شيشه و سينه مادر متفاوت است بنابراين اگر به کودکي که از شير مادر تغذيه مي‌کند پستانک يا شيشه بدهيد ممکن است ديگر از سينه مادرش تغذيه نکند.
• مکيدن مايعات از شيشه سبب خراب شدن و اختلال رشد دندان مي‌شود.
• اگر شير مادري کم باشد و مادر به ناچار مجبور باشد علاوه بر شير خودش ازشير خشک يا پاستوريزه هم استفاده کند بهتر است در اين موارد نادر شير را تا ۶ ماهگي با شيشه به فرزندش بدهد و بعد از آن آب و شير را با استکان، سرنگ، قطره چکان، قاشق يا ليوان به كودك بدهد و به هيچ وجه از شيشه شير استفاده نکند.
استفاده از ليوان را به فرزندتان ياد دهيد
• آموزش نوشيدن از ليوان لازم است. کودک بايد ياد بگيرد از ليوان معمولي بنوشد. در ابتدا مي‌توان از ليواني در دار و مجرادار هم استفاده کرد.
• کودک مي‌تواند از اوايل يک سالگي مهارت غذا خوردن را بياموزد. درست است که نمي‌تواند به تنهايي تغذيه کند اما همين که ياد مي‌گيرد يه تکه غذا يا قاشق را در دست نگه دارد قدمي بزرگ در تکامل توانايي اوست.
• كودك به تدريج همه چيز را ياد مي‌گيرد در کنار بازي يا سر ميز غذا، خودتان هم غذا در دهان او بگذاريد. کودک کم کم ياد مي‌گيرد کارهايي را که شما برايش انجام مي‌دهيد، خودش انجام دهد.
• ابراز محبت تنها در قالب تغذيه نيست. مادراني که همه کارهاي کودک‌شان را خودشان انجام مي‌دهند بعد از سنين ۳-۴ سالگي متوجه مي‌شوند فرزندشان قادر به انجام کارهاي بسيار ابتدايي و ساده هم نيست و در تغذيه صرفا به والدينش وابسته است. اگر کودک نتواند در سن مناسب غذا خوردن را ياد بگيرد ممکن است در يادگيري توانايي‌هاي ديگر هم کند باشد و نتواند روي پاي خود بايستد.
